مرجع آموزش، مشاوره، رشد و توانبخشی کودکان، والدین، مربیان و درمانگران
مرجع آموزش، مشاوره، رشد و توانبخشی کودکان، والدین، مربیان و درمانگران
۱ـ کودکان با نیازهای ویژه
۲ـ طبقه بندی کودکان با نیازهای ویژه
۳- چرایی طبقه بندی کودکان با نیازهای ویژه
۴ـ گروه های کودکان با نیازهای ویژه
تولد هر کودک با نیاز های ویژه و رشد او، خانواده را با مشکلات زیادی مواجه می سازد و گاهی میزان واکنش های هیجانی نامطلوب در این کودکان چهار یا پنج برابر افراد عادی است. علاوه بر این، مشکلات رفتاری کودکان در سال های اولیه زندگی با رفتار والدین رابطه ای متقابل دارد. بنابراین، توجه به افراد با نیاز های ویژه مسئله ای مهم است.
مفهوم عام و گسترده استثنایی بیانگر این است که همه انسان ها با هم تفاوت دارند و استثنایی هستند ولی مفهوم خاص استثنایی بر افرادی تأکید دارد که تفاوت های فاحش و قابل ملاحظه ای با هم دارند. به بیان دقیق تر، کودکان با نیاز های ویژه، کودکانی هستند که از نظر هوشی، جسمی، یادگیری، رفتاری یا ارتباطی با محدودیت مواجه اند و به همین دلیل به آموزش ویژه و خدمات وابسته نیاز دارند تا محدودیت های آن ها کاهش یابد یا از بین برود.
این کودکان به آموزش ویژه نیازدارند، چون به نحو برجسته ای نسبت به بیشتر کودکان در یک یا چند حوزه تفاوت دارند.چنین محدودیت ها و تفاوت هایی سبب طبقه بندی آنها شده است.
بعضی از ناتوانی ها با فراوانی نسبتاً بالا رخ می دهند که “ناتوانی های با میزان بروز بالا” چون رایج تر هستند. اختلال های یادگیری، ارتباطی (گفتار و زبان)، رفتاری و هوشی خفیف از طبقه ناتوانی های با میزان بروز بالا محسوب می شوند. ناتوانی های دیگری مانند نابینایی، ناشنوایی، اختلال های هوشی شدید و اُتیسم که نسبتاً به ندرت اتفاق می افتد “ناتوانی های با میزان بروز پایین“ هستند.
از اوایل قرن بیست و یکم، رشد ناتوانی های با میزان بروز بالا یکنواخت باقی مانده ولی برخی از ناتوانی های با میزان بروز پایین به طور چشم گیری افزایش یافته است. برای مثال، از حدود سال 1995، اختلال طیف اُتیسم افزایش قابل توجهی داشته است به نحوی که برخی متخصصان اعتقاد دارند سرانجام این اختلال از ناتوانی های با میزان بروز بالا محسوب شود. در برخی ناتوانی های با میزان بروز پایین از جمله آسیب مغزی ضربه ای و آسیب های استخوانی هم افزایش قابل توجهی مشاهده می شود که بیشتر به دلیل افزایش در آسیب نخاع شوکی و زنده ماندن کودکان با آسیب جسمی شدید به سبب بهبود مراقبت های بهداشتی است. افزایش در تعداد افراد اُتیسم، بیانگر شیوه های شناسایی و همچنین تشخیص موارد خفیف تر اُتیسم است نه مسری یا همه گیر بودن آن.
اگرچه مقداری از افزایش تعداد افراد با آسیب مغزی ضربه ای بیانگر بهبود تشخیص است ولی امکان دارد نشان دهنده افزایش واقعی آسیب های مغزی باشد. احتمال دارد افزایش در تعداد افراد با آسیب های استخوانی، نشان دهنده افزایش میزان زنده ماندن نوزادان متولد شده با ناهنجاری های جسمی قابل توجه و کودکان بازمانده از تصادف باشد. افزایش در تعداد افراد با آسیب های شنوایی و بینایی نیز حاکی از بهبود تشخیص این ناتوانی هاست.
در تعریف آموزشی کودکان با نیاز های ویژه دو مفهوم وجود دارد؛
۱-تنوع در ویژگی ها
۲-نیاز به آموزش ویژه
در چند دهه اخیر، درصد جمعیت دانش آموزان استثنایی به طور قابل توجهی تغییر کرده است. برای مثال، تعداد دانش آموزان با اختلال های یادگیری، بیش از دو برابر شده است. در مقابل، درصد دانش آموزانی که ناتوانی اصلی آن ها آسیب های گفتار و زبان بود، کاهش یافته اما اکنون روبه افزایش مجدد است. در طول دوران آموزش کودکان استثنایی، درصد دانش آموزان با اختلال هوشی که از آموزش و پرورش استثنایی خدمات می گیرند بیشتر از گروه هاست.
بیشتر کودکان و نوجوانانی که از آموزش ویژه خدمات می گیرند ۶تا ۱۷ ساله هستند. با این حال، نو آموزان پیش دبستانی و نوجوانان با سن ۱۸ تا ۲۱ سال هم با فراوانی فزاینده ای به عنوان استثنایی شناسایی می شوند. آمار و ارقام دولت فدرال حاکی از آن است که در مدرسه های امروزی بیش از هشت و نیم درصد دانش آموزان از خدمات آموزش ویژه استفاده می کنند.
میزان شیوع کودکان با نیاز های ویژه حدود ده تا پانزده درصد است.
بر اساس آمار سال ۱۳۹۶دانش آموزان کشور ایران حدود ۱۳میلیون نفر برآورد شده است که از این تعداد حدود یک میلیون و سیصد هزار تا دو میلیون کودک استثنایی وجود دارد که فقط یکصد و سی هزار نفر از خدمات آموزش ویژه آموزش و پرورش استثنایی کشور استفاده می کنند. البته این امر به بحث و بررسی دقیق تری نیاز دارد و در حال حاضر، آموزش و پرورش استثنایی به تعداد بیشتری از دانش آموزان استثنایی در مدرسه های عادی خدمات ارائه می دهد.
این مطلب مهمی است که ضرورتی ندارد تعداد دانش آموزان استفاده کننده از آموزش ویژه برابر با تعداد دانش آموزانی باشد که به طور واقعی ناتوانی دارند. دوم اینکه مشکل جدی تری در برآورد میزان شیوع نسبت به گذشته وجود دارد چون دولت، آموزش و پرورش را ملزم به ارائه گزارش سالانه تعداد آن دسته از دانش آموزان استثنایی کرده است که از خدمات ویژه بهره می گیرند.
شاید برایتان سوال باشد که چرا نام تاثریا را برای این مجموعه انتخاب کرده ام. " ثریا " نام مادرم بود، کسی که چند سال پیش از میان ما رفت.
در تاثریا، پشتیبانی تنها پاسخگویی نیست؛ همراهی در مسیر رشد و توسعه کودک است.
تمامی حقوق برای تاثریا محفوظ است.
۱۴۰۵
